“Mùng Ba Tháng Ba” Trong Văn Hóa Truyền Thống Trung Hoa

“Mùng Ba Tháng Ba” Trong Văn Hóa Truyền Thống Trung Hoa

- Cuốn sách giới thiệu đến chúng ta tết “Mùng ba tháng Ba” – một lễ hội văn hóa lớn của người dân Trung Quốc được lưu giữ qua ngàn năm, với những tập tục giàu bản sắc truyền tải những giá trị vượt thời gian, thể hiện tinh thần hòa hợp và gắn kết giữa con người với thiên nhiên, giữa con người với con người. Hằng năm, vào dịp tết “Mùng ba tháng Ba”, khắp nơi như hóa thành biển ca, thành thế giới của những điệu nhảy, tiếng hát thấm đượm nghĩa tình cùng niềm mong ước mùa màng bội thu và những điều tốt đẹp sẽ đến.

- “Mùng Ba tháng Ba”, hay còn gọi là Lễ Thượng Tỵ, là một trong những ngày lễ cổ xưa và giàu ý nghĩa nhất trong văn hóa truyền thống Trung Hoa. Bắt nguồn từ thời cổ đại, được hình thành và phát triển gắn liền với nền văn minh nông nghiệp, trải qua các triều đại, từ Chu, Tần, Hán, Ngụy, Lục, Triều cho đến Tùy, Đường, Tống, Nguyên, Minh, Thanh, ngày lễ này không ngừng được tiếp nối, bồi đắp và làm giàu thêm về nội hàm văn hóa. Theo sử liệu, “Thượng Tỵ” vốn chỉ ngày Tỵ đầu tiên của tháng Ba âm lịch, sau này dần được cố định vào mùng ba tháng Ba.

- “Mùng Ba tháng Ba” này không chỉ như một dấu mốc đánh dấu nhịp độ vận hành của thiên nhiên, mùa vụ mà còn là biểu tượng của sự chuyển mình, sự tái sinh trong đời sống tinh thần người Trung Hoa, phản ánh sâu sắc ý thức sống, tín ngưỡng và tinh thần cộng đồng của con người Trung Hoa từ xa xưa đến hiện tại.

- Trong quan niệm xưa, mùa xuân là “trạm nạp năng lượng” của sự sống. Con người tin rằng thân thể và linh hồn cũng cần được làm mới giống như cỏ cây sau mùa đông. Vì thế, vào ngày Thượng Tỵ, người xưa cùng nhau ra sông suối tắm gội, thực hành một nghi lễ tập thể mang tính chữa lành, nhằm thanh lọc u uất, đánh thức sinh lực và “triệu hồi hồn phách”.

- “Mùng Ba Tháng Ba” còn là ngày con người tìm lại sự hòa hợp với thiên nhiên và cộng đồng. Những cuộc tụ hội bên dòng nước xuân, tiếng ca, điệu nhảy và nghi thức chung không chỉ gắn kết con người với đất trời, mà còn khơi dậy ý thức cộng đồng - cội nguồn sức mạnh bền bỉ của văn hóa Trung Hoa qua hàng nghìn năm.

Cuốn sách “Mùng Ba Tháng Ba” trong văn hóa truyền thống Trung Hoa, do Chibooks phát hành, đưa người đọc trở về với một lễ hội cổ xưa nhưng vẫn mang hơi thở thời đại. Qua đó, cuốn sách mở ra một cách nhìn sâu sắc về tái sinh không chỉ của thiên nhiên, mà của chính con người, trong dòng chảy liên tục của văn hóa và đời sống tinh thần Á Đông.

Trích sách:

- Nhắc đến “Mùng ba tháng Ba”, điều đầu tiên bạn nghĩ đến là gì? Là chuyến đi đạp thanh ngắm hoa giữa nắng xuân lấp lánh, hay lòng cảm tạ ân đức tổ tiên; là nhóm văn nhân cùng tụ tập chơi trò khúc thủy lưu thương (thả chén rượu trôi theo nước), hay những phong tục dân gian thấm đượm nghĩa tình qua những câu hát…

- Với “Mùng ba tháng Ba” vốn bắt nguồn từ xa xưa, có quá nhiều thứ đáng để chúng ta đào sâu tìm hiểu. Về tiền than của nó, nguồn gốc sâu xa nhất có thể kể đến Lễ Thượng Tỵ thời cổ đại. “Tỵ là một trong những địa chi, thời cổ đại người ta gọi ngày tỵ đầu tiên trong tháng Ba âm lịch là “thượng tỵ” hoặc “nguyên tỵ”, ngày cụ thể đại khái rơi vào mùng ba tháng Ba âm lịch. Cho nên, “Mùng ba tháng Ba” là một ngày lễ theo mùa vụ mang đạm tính biểu tượng trong nền văn minh nông nghiệp Trung Quốc

- Tháng Ba, xuân về, vạn vật sinh sôi, thế giới bỗng chốc trở nên ồn áo náo nhiệt hẳn. Đây là ân huệ của đất mẹ. Khi tổ tiên cổ xưa của dân tộc Trung Hoa bắt đầu chú ý đến mùa xuân, bắt đầu nhận thức được mối quan hệ hài hòa giữa con người và tự nhiên, ngày lễ “Mùng ba tháng Ba” truyền thống đã ra đời.

- Từ thủa mới chớm nở vào thời Chu đến Tần Hán, kế thừa và biến đổi vào thời Ngụy Tấn, phồn vinh và hưng thịnh vào thời Tùy Đường, dung hợp và lưu truyền vào thời Tống Nguyên, đến sự tái sinh ở Phương Nam vào thời Minh Thanh, dòng lịch sử phát triển của “Mùng ba tháng Ba” vừa là sự thể hiện tập trung của trí tuệ sinh tồn, quan niệm tư tưởng và thị hiếu thẩm mỹ của dân tốc Trung Hoa, vừa là một biểu hiện quan trọng của nền văn hóa Trung Hoa bất diệt, sâu sắc và giàu tính bao dung.

“Dương liễu xuân phong tam nguyệt tam, họa kiều phương thảo bích tiêm tiêm.” (Mùng ba tháng Ba gió xuân lay động dương liễu, cầu đẹp như tranh vẽ cỏ thơm xanh biếc mảnh mai.) “Mùng ba tháng Ba” là một ngày lễ vào mùa xuân. Nó sinh ra từ mùa xuân và tồn tại cũng vì mùa xuân. Gió xuân mưa xuân, non xuân nước xuân, hoa xuân cỏ xuân…, ấy là cái hay của mùa xuân chốn nhân gian, chúng ta hát về mùa xuân, nhung nhớ mùa xuân, nhung nhớ mùa xuân…, ăn mừng ngày lễ cổ xưa và đầy hơi thở lãng mạn này bằng đủ mọi hình thức.