Pygmalion - An Ban Gioi Han - Bia Cung

Pygmalion

GIỚI THIỆU TÁC PHẨM

Pygmalion được viết vào năm 1912. Khi Bernard Shaw cho công diễn lần đầu tiên vào năm 1913 tại nhà hát Hofburg ở Áo, ông không chỉ trình làng câu chuyện lạ lùng giữa một vị giáo sư và cô gái bán hoa, mà điều thách thức xã hội đương thời chính là tinh thần phản tư mạnh mẽ và sâu cay đối với những vấn đề nghiêm trọng của xã hội Anh và cả châu Âu. Pygmalion không phải là một câu chuyện tình lãng mạn, càng không phải là một câu chuyện cổ tích thời hiện đại. Đằng sau những màn đối thoại sắc sảo, đôi lúc

hài hước là một công trình nghệ thuật táo bạo – nơi Bernard Shaw mổ xẻ những định kiến ngấm ngầm và những rào cản vô hình đã phân chia con người thành giai cấp, giới tính và giá trị “được phép tồn tại”.

Ở xã hội Anh đầu thế kỷ XX, nơi chủ nghĩa đế quốc đã bước vào giai đoạn suy thoái nhưng vẫn trang bị một vẻ ngoài đầy kiêu hãnh, giọng nói không chỉ đơn thuần là phương tiện giao tiếp mà còn là một công cụ xác định đẳng cấp. Từ cách thức phát âm, cách ngắt nhịp, tông giọng đều trở thành dấu hiệu nhận diện giai cấp xã hội. Pygmalion đưa toàn bộ hiện tượng ấy lên sân khấu: Henry Higgins, một vị giáo sư ngôn ngữ học, đã cược với Đại tá Pickering rằng ông có thể biến một cô gái bán hoa đường phố thành một quý cô danh giá, chỉ bằng cách dạy cô nói “giọng đúng chuẩn”. Từ một

giọng Cockney thô kệch, Eliza Doolittle dần học được cách phát âm chuẩn của giới quý tộc London. Shaw đã phản ánh một vấn đề hiện hữu: giọng nói là chiếc mặt nạ xã hội, vừa để che giấu bản chất, vừa để miệt thị và định vị giai tầng của con người. Ông không đả kích một tầng lớp nào cụ thể mà đưa ra những mô tả về lối suy nghĩ mục ruỗng, đầy tính định kiến đã kìm hãm nước Anh bước vào một thời đại mới: thời điểm nhân loại nhận thức về giá trị nhân văn ở cái nhìn sâu sắc, bình đẳng hơn.

Với mong muốn truyền tải trọn vẹn tinh thần chủ đạo của vở kịch, Đông A giới thiệu ấn bản Pygmalion thuộc tủ sách Trăm năm Nobel, do dịch giả Trần Tiễn Cao Đăng chuyển ngữ từ một trong những phiên bản sớm nhất của Pygmalion – phần kịch bản chưa có những bổ sung, sửa đổi cho bộ phim điện ảnh cùng tên năm 1938.

GIỚI THIỆU TÁC GIẢ

George Bernard Shaw sinh ngày 26 tháng 7 năm 1856 tại Dublin, Ireland, trong một gia đình thuộc tầng lớp trung lưu đang trên đà sa sút. Năm 1876, Shaw rời Dublin sang London, đánh dấu một bước ngoặt lớn trong cuộc đời ông, bắt đầu hành trình mười năm nghèo khó và sau đó là sự dấn thân vào con đường kịch nghệ.

Các vở kịch của ông nhận được sự đón nhận nồng nhiệt của công chúng vào đầu thế kỷ XX – thời kỳ mà sự sáng tạo và đổi mới trong nghệ thuật được đề cao hơn hẳn. Ông tạo dựng được một trường phái “kịch ý niệm” của riêng mình. Shaw thường không tuân thủ quy tắc Tam Duy Nhất (Three Unities) nghiêm ngặt ở sân khấu cổ điển. Nhân vật trong vở kịch của ông không bị rập khuôn vào những số phận bi kịch, thay vào đó là những cuộc đối thoại dài và sắc sảo. Sân khấu trở thành nơi bộc lộ tư tưởng, các vấn đề tranh luận và chất vấn lẫn nhau. Người ta còn tìm thấy triết lý sâu sắc được cài cắm trong các lời tựa đầu vở kịch ở bản in, cho thấy nỗ lực tạo dựng sự đối thoại giữa người đọc với tác giả – điều thực sự hiếm thấy ở các nhà soạn kịch trước đó.