Trí Tuệ Xã Hội - Social Intelligence - Vũ Điệu Thần Kinh Kết Nối Mọi Bộ Não

Trí Tuệ Xã Hội - Social Intelligence - Vũ Điệu Thần Kinh Kết Nối Mọi Bộ Não

Giống như trí thông minh cảm xúc, trí thông minh xã hội cũng góp phần quyết định sự thành công của mỗi người; nó không dành riêng cho một giai tầng xã hội nào và không mang tính bẩm sinh.

Daniel Goleman đã viết nên một bản tổng hợp mang tính đột phá về những phát hiện mới nhất trong sinh học và khoa học não bộ, tiết lộ rằng con người chúng ta “được lập trình để kết nối”, và rằng các mối quan hệ có ảnh hưởng sâu sắc đáng kinh ngạc đến mọi khía cạnh trong cuộc sống.

Cuốn sách được chia thành 6 phần với 21 chương mục, phân tích mọi vấn đề từ khoa học thần kinh đến tác động của nụ hôn, từ nhịp tim tới hệ miễn dịch, và hình thành nên trường cảm xúc của con người chúng ta. Và đến lượt nó, sự thay đổi của cảm xúc tác động ngược lại đến nhịp tim và hệ miễn dịch của chúng ta. Thậm chí, cảm xúc của con người có thể “lây lan” chẳng khác gì bệnh cảm cúm, và hệ quả của sự cô lập hoặc căng thẳng xã hội kéo dài có thể rút ngắn tuổi thọ!

Mỗi người, theo cách này hay cách khác đều nhờ vào trí thông minh xã hội của mình, “tận dụng” được khả năng của người khác cho mục tiêu đã xác định. Tuy nhiên, cũng bởi tính tương tác xã hội có thể ảnh hưởng đến tâm trạng của một cá nhân mà chúng ta cần cảnh giác với tác động tiêu cực của những lời mắng mỏ, thóa mạ, chê bai, sự thù nghịch, tị hiềm...

Và phát hiện của Daniel Goleman có thể sẽ giúp chúng ta tìm ra câu trả lời cho những câu hỏi cốt tử của đời sống:

Liệu có cách nào để nuôi dạy con cái hạnh phúc hơn? Nền tảng của một cuộc hôn nhân bền vững là gì? Làm sao các nhà lãnh đạo doanh nghiệp và thầy cô có thể truyền cảm hứng để khơi dậy điều tốt đẹp nhất trong những người họ dẫn dắt và giảng dạy? Làm thế nào để các nhóm người bị chia rẽ bởi định kiến và thù hận có thể cùng chung sống trong hòa bình?

Đối tượng của cuốn sách:

- Những người bắt đầu sự nghiệp, sinh viên mới ra trường, những người vừa bước chân vào thị trường lao động, muốn mở mang và bắt đầu những mối quan hệ mới, tạo dựng một đời sống hòa hợp ở cả công sở cũng như xã hội.

- Những nhà lãnh đạo, nhà quản lý, nhân viên, thực tập sinh, bất cứ ai đang mong muốn một đời sống hài hòa, cân bằng giữa công việc và đời sống.

- Tất cả chúng ta, những ai thực sự quan tâm, cần và muốn hiểu hơn về khoa học thần kinh và não bộ, cũng như cảm xúc quyết định đến đời sống như thế nào.

THÔNG TIN TÁC GIẢ

Daniel Goleman nhận bằng tiến sĩ tại Đại học Harvard. Ông từng phụ trách mảng khoa học thần kinh và hành vi cho The New York Times suốt 12 năm, hai lần được đề cử giải Pulitzer, và được trao giải Thành tựu trọn đời của Hiệp hội Tâm lý học Hoa Kỳ cho các bài viết về khoa học cho đại chúng.

Ông là tác giả của nhiều đầu sách nằm trong danh sách bán chạy như: Trí tuệ Xúc cảm (Emotional Intelligence), Trí tuệ Xúc cảm Ứng dụng trong Công việc (Working with Emotional Intelligence) và Trí tuệ Xã hội (Social Intelligence). Trong đó, Trí tuệ Xúc cảm là cuốn sách bán chạy toàn cầu, đã được dịch ra 40 ngôn ngữ.

TRÍCH ĐOẠN

“Một nghiên cứu chụp hình não những người nghe một câu chuyện buồn đã phát hiện ra loại ra-đa tham gia vào quá trình này. Sự khác biệt trong hoạt động của các khu vực thần kinh phụ thuộc vào nét mặt của người kể chuyện. Nếu nét mặt của người kể thể hiện đúng sự đau buồn, hạch hạnh nhân của người nghe và các mạch liên quan đến cảm xúc buồn bã sẽ hoạt động. Nhưng nếu trên khuôn mặt của người kể xuất hiện nụ cười – thứ cảm xúc không ăn nhập với câu chuyện – bộ não người nghe sẽ kích thích hoạt động của một vùng có nhiệm vụ cảnh giác trước những đe dọa xã hội hoặc những thông tin mâu thuẫn nhau. Trong trường hợp này, nhiều khả năng người nghe sẽ không có thiện cảm với người đang kể chuyện.”

“Theo Rosenthal, một mối liên hệ hòa hợp luôn có ba yếu tố: sự chú ý lẫn nhau, cảm giác tích cực chung và những giao tiếp không lời được phối hợp ăn ý. Sự xuất hiện đồng thời của cả ba yếu tố này tạo ra sự hòa hợp trong mối quan hệ của con người.

Sự chú ý lẫn nhau là yếu tố thiết yếu đầu tiên. Khi hai người chú ý đến những gì người kia nói, cảm giác quan tâm lẫn nhau sẽ xuất hiện, giúp hình thành nên chất keo tri giác gắn kết họ. Sự chú ý hai chiều sẽ khơi dậy cảm xúc chung.

Một chỉ số hòa hợp khác là sự cảm thông lẫn nhau - cả hai người đều cảm thấy mình được lắng nghe và thấu hiểu. Đó chính là cách chúng tôi cảm nhận được khi chuyện trò với Bob - ông hoàn toàn tập trung vào chúng tôi. Đây chính là điểm phân biệt giữa sự thoải mái xã giao đơn thuần với sự hòa hợp trọn vẹn. Sự thoải mái trong giao tiếp thông thường làm chúng ta cảm thấy dễ chịu nhưng không nhất thiết cảm thấy sự kết nối với cảm xúc của ta.”

“Dù trí tuệ thiên tài của con người bày ra những mảng tối của phát triển như chiến tranh dầu mỏ, công nghiệp hóa canh tác và dư thừa quá mức ca-lo, đánh cắp danh tính và e-mail, thì chính hệ thống thần kinh ở vỏ não trước trán đầy sáng tạo sẽ giúp chúng ta tránh khỏi hiểm họa tồi tệ do chính nó gây ra. Có rất nhiều tai họa và cám dỗ bắt nguồn từ sự thèm muốn cố hữu của đường thấp khi đứng trước cơ hội bùng nổ những đam mê và thói xấu do đường cao tạo ra. Việc sống sót qua tất cả điều đó lại phụ thuộc chủ yếu vào đường cao.

Rồi Cohen kết luận: ‘Chúng ta dễ dàng đạt được những gì chúng ta thèm muốn như đường và chất béo. Nhưng chúng ta phải cân bằng giữa lợi ích trước mắt với dài hạn.’

Sự cân bằng này được thông qua vùng thùy trán - nơi vận sức mạnh để kiềm chế sự bốc đồng, từ việc muốn ăn thêm một phần bánh ngọt có sô cô la nóng chảy cho đến thôi thúc muốn trả đũa bằng bạo lực khi bị xúc phạm... Trong những khoảnh khắc như vậy, đường cao chế ngự đường thấp.”

“Một số dữ liệu hết sức thuyết phục về lợi ích của việc sợ ở mức vừa phải được rút ra từ các nghiên cứu trên khỉ sóc. Những con khỉ mới được 17 tuần tuổi (tương đương với giai đoạn ấu thơ của trẻ), mỗi tuần một lần chúng được đưa ra khỏi cái chuồng quen thuộc của mình (việc này kéo dài trong khoảng 10 tuần) và cho vào một chuồng khác cùng những con khỉ lớn mà chúng không quen. Mỗi lần như vậy, chúng đều có những biểu hiện hết sức sợ hãi.

Sau đó, khi chúng vừa cai sữa (nhưng vẫn còn lệ thuộc vào mẹ), vẫn những con khỉ sóc ấy cùng với mẹ của chúng được chuyển sang một chuồng khác. Trong chuồng không có con khỉ lạ nào, lại có rất nhiều đồ ăn và nhiều chỗ để khám phá.

Những con khỉ trước đó đã được đưa vào chuồng với nhiều khỉ lạ tỏ ra dũng cảm và tò mò hơn so với những con cùng tuổi nhưng chưa từng rời mẹ. Trong khi những con khỉ chưa từng ra khỏi chuồng chỉ bám lấy mẹ và rất e dè thì những con này thoải mái khám phá chuồng mới và ăn những đồ ăn có sẵn ở đó.

Như vậy, những con khỉ con tự lập không có biểu hiện sợ hãi như trước đây khi ở trong chuồng lạ. Việc thường xuyên có mặt ở một nơi đáng sợ đóng vai trò như liều vắc-xin ngừa căng thẳng.”